INFORMACIONI SISTEM

ZAŠTITE PRIRODE REPUBLIKE SRPSKE

O Informacionom Sistemu


Informacioni sistem zaštite prirode Republike Srpske (ISZP-RS) čine informacije o prirodnom (biološkom i geološkom) nasljeđu Republike Srpske u formi baza podataka, aplikativnih rješenja i web servisa. ISZP-RS je namijenjen za prikupljanje, čuvanje, održavanje i dijeljenje podataka.

Zakonsko uporište za uspostavljanje ISZP-RS je u članu 92 Zakona o zaštiti prirode („Službeni glasnik Republike Srpske“ br. 20/14) u kojem stoji: „Uspostavlja se Informacioni sistem za zaštitu prirode i praćenje stanja“. Prema istom članu, Republički zavod za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodnog nasljeđa (RZZZ KIPN) „vrši praćenje stanja, odnosno prikuplja, obrađuje i objedinjuje podatke o stanju prirode, izrađuje izvještaje i ažurira podatke za Informacioni sistem zaštite prirode“. Podaci ISZP-RS čine sastavni dio jedinstvenog prostorno-informacionog sistema Republike Srpske.

Ovaj portal je početna stranica na kojoj će biti objavljeni svi dijelovi ISZP-RS u modularnoj formi (zaštićena područja, flora, fauna, zaštićene vrste, crvena lista, inventar objekata geonasljeđa itd.). Svaki dio ovog informacionog sistema će se razvijati kao posebna aplikacija i integrisati u sistem ili putem zajedničke baze ili dodavanjem vanjske reference na ovaj portal.

Trenutno su razvijena tri modula, a u narednom periodu biće uspostavljeni i ostali dijelovi, odnosno moduli ISZP-RS. Napominjemo da će svi moduli biti ograničeni na teritoriju Republike Srpske, što proističe iz nadležnosti u oblasti zaštite prirode definisanim Zakonom o zaštiti prirode („Službeni glasnik Republike Srpske“ br. 20/14) i drugim aktima, izuzev za podatke nastale kao rezultat međuentitetskih, regionalnih i međunarodnih projekata što će biti posebno naglašeno.

Moduli


Zaštićena područja

Područja koja imaju izraženu geološku, biološku, ekosistemsku ili pejzažnu raznovrsnost i koja su značajna kao staništa vrsta ptica.

Lista endema Jugoistočne Evrope

Endemične vrste čiji su klasični lokaliteti na području Jugoistočne Evrope (vaskularne biljke, sisari, vodozemci i tvrdokrilci (Coleoptera)).

Pilot RS

Pilot modul rasprostranjenja vrsta RS sa 100 izabranih vrsta

Flora RS

Registar biljnih vrsta RS.

Fauna RS

Registar životinjskih vrsta RS.

Crvena lista RS

Lista vrsta rasprostranjenih u RS, koje imaju kategoriju ugroženosti u skladu sa kriterijumima IUCN-a.

O Zavodu


Republički zavod za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodnog nasljeđa je republička upravna organizacija u sastavu Ministarstva prosvjete i kulture Republike Srpske. Status i nadležnosti Zavoda definisani su članovima 39. i 53. Zakona o republičkoj upravi (“Službeni glasnik RS” br. 115/18).

Rad Zavoda je organizovan u tri unutrašnje organizacione jedinice: Odjeljenje za kulturno-istorijsko nasljeđe, Odjeljenje za prirodno nasljeđe i Odjeljenje za zajedničke poslove.

Odjeljenje za prirodno nasljeđe bavi se poslovima zaštite i očuvanja prirode, biološke, geološke i pejzažne raznvrsnosti kao dijela životne sredine. Ova oblast definisana je Zakonom o zaštiti prirode (“Službeni glasnik RS” br. 20/14), prema kojem Zavod obavlja stručne poslove zaštite prirode i prirodnih dobara, poslove u oblasti zaštite prirode iz nadležnosti organa Republike vrši Ministarstvo za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekoloogiju, dok poslove iz nadležnosti jedinica lokalne samouprave vrše njihovi organi.

Stručni poslovi zaštite prirode i prirodnih dobara koje obavlja Zavod propisani članom 14. Zakona o zaštiti prirode, između ostalog, su: prikupljanje i obrada podataka o prirodi i prirodnim vrijednostima, praćenje stanja i ocjena očuvanosti prirode i stepena ugroženosti, izrada studija zaštite, izrada prijedloga za prethodnu zaštitu područja, vođenje registra zaštićenih prirodnih dobara i inventarizacija pojedinačnih elemenata geološke, biološke i pejzažne raznovrsnosti, davanje uslova za radove na zaštićenim prirodnim dobrima i vršenje stručnog nadzora sa prijedlogom mjera, pružanje stručne pomoći upravljačima zaštićenih prirodnih dobara i drugim subjektima zaštite prirode, utvrđivanje uslova i mjera zaštite prirode i prirodnih vrijednosti u postupku izrade i sprovođenja prostornih i urbanističkih planova, projektne dokumentacije, osnova, programa i strategija u svim djelatnostima koje utiču na prirodu, organizovanje i sprovođenje vaspitno-obrazovnih i promotivnih aktivnosti u zaštiti prirode, učešće u sprovođenju ratifikovanih međunarodnih ugovora o zaštiti prirode, izrada valorizacione osnove prirodnog nasljeđa na području jedinice lokalne samouprave.

O projektu


Uspostavljanje osnovne baze Informacionog sistema zaštite prirode Republike Srpske (ISZP-RS) i različitu regionalnu saradnju i projekte koji se tiču očuvanja biodiverziteta je podržao Otvoreni regionalni fond za Jugoistočnu Evropu – Biodiverzitet (GIZ/ORF-BD) u sklopu podprojekta „Regionalna mreža za upravljanje informacijama o biodiverzitetu i izvještavanje (BIMR)“, kojeg finansira njemačko Savezno ministarstvo za ekonomsku saradnju i razvoj (BMZ), a implementira Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH.


Ukratko o BIMR potprojektu (juli, 2016–2018)

Cilj pod-projekta je poboljšati kapacitete partnerskih institucija u oblasti BIMR-a kako bi se ispunili zahtjevi prema Konvenciji o biološkoj raznolikosti (eng. CBD) i Evropskoj uniji (eng. EU) u Jugoistočnoj Evropi (JIE).

Učešće i posvećenost svih relevantnih i zainteresovanih grupa u regionu JIE su doprinijeli izradi i implementaciji tri komponente s ciljem izgradnje kapaciteta BIMR potprojekta:

Komponenta 1

Regionalne i nacionalne procjene početnog stanja u oblasti BIMR-a uključuje sljedeće segmente:

  • a) Procjena aktera – mapira interese i odnose relevantnih aktera u ciljanim ekonomijama JIE. Ova aktivnost je povezana za njihove uloge i funkcije, stručno znanje i prakse vezane za prikupljanje i analizu podataka o biodiverzitetu, verifikaciju i validaciju, te izvještavanje;
  • b) Procjena politika – fokus je na nacionalni zakonodavni okvir, instrumente i alate koji se vežu za svaku instituciju koja je relevantna za BIMR;
  • c) Procjena postavki informacionog sistema – odnosi se na tekuće inicijative za informacioni sistem za biodiverzitet, prikupljanje podataka, obradu i analizu podataka, pružanje i korištenje podataka, finansijski i kadrovski kapaciteti za informacioni sistem.

Regionalna procjena početnog stanja u oblasti upravljanja informacijama o biodiverzitetu i izvještavanju u Jugoistočnoj Evropi    PDF

Procjena početnog stanja u oblasti upravljanja informacijama o biodiverzitetu i izvještavanju u Bosni i Hercegovini    PDF

Komponenta 2

BIMR Regionalni priručnik – priručnik je napisan za sve relevantne vladine i nevladine aktere koji se bave upravljanjem podacima i izvještavanjem u oblasti biodiverziteta. Pripremljen je na način da bude primjenjiv u svim ekonomijama JIE. Glavni fokus je usmjeren na komponente informacionog sistema za biodiverzitet, taksonomske baze podataka i kataloge vrsta, standarde za podatke o biodiverzitetu (TDWG, Darwin Core), strukturisane i standardizovane obrasce za sakupljanje podataka o biodiverzitetu, georeferenciranje, priremu za mrežu Natura 2000, usklađenost sa EU INSPIRE direktivom, autorska prava i korištenje podataka sa primjerom Hrvatske, nacionalno zakonodavstvo u oblasti BIMR-a i rodnu usklađenost, koji prate međunarodne standarde EU direktiva i CBD-a.

Dokument preporuka o poticanju BIMR-a u regiji JIE - usmjeren je na kratkoročne i srednjoročne preporuke u pogledu daljnjih reformi EU integracije (npr. Poglavlje 27 – posebno vezano za zakonodavstvo, zaštitu prirode) od strane relevantnih ministarstava za okoliš/životnu sredinu i drugih relevantnih donositelja odluka u oblasti očuvanja okoliša / prirode.

Priručnik za upravljanje informacijama o biodiverzitetu i izvještavanje u Jugoistočnoj Evropi    PDF

Recommendation Paper on Enhancing the BIMR in SEE region    PDF

Organizovana je GIS obuka „Procesuiranje podataka i tehnika održavanja za svrhu efikasnog upravljanja podacima o biodiverzitetu i izvještavanje“ (septembar, 2017) za predstavnike iz Agencija za zaštitu okoliša/životne sredine / Zavoda za zaštitu prirode ili drugih institucija nadležnih za informacioni sistem o biodiverzitetu u JIE.

Komponenta 3

Pilotiranje BIMR Regionalnog priručnika – dvije glavne aktivnosti koje su dogovorene među relevantnim akterima u regionu JIE, implementirane su u periodu januar–juli, 2018:

Organizovana je Prva obuka mobilizacije podataka o biodiverzitetu (april, 2018) u saradnji sa Globalnim sistemom za informacije o biodiverzitetu (GBIF) sa fokusom na tehičke aspekte mobilizacije podataka – posebno na digitalizaciju, upravljanje i online publikovanje prema GBIF standardima koje je namjenjeno za prikupljače/integratore/pružatelje podataka iz Agencija za zaštitu okoliša/životne sredine / Zavoda za zaštitu prirode, Instituta za zaštićena područja, Fondova za okoliš/životnu sredinu, fakulteta (profesora/asistenata), prirodnjačkih muzeja (kustosa, kolekcionara) i NVO-a iz regiona JIE.


Osnovna baza Informacionog sistema za zaštitu prirode u Crnoj Gori, Makedoniji i Bosni i Hercegovini

Ova aktivnost ima za cilj da uspostavi regionalno jedinstvenu strukturu baze podataka o biodiverzitetu, koristi softverske alate za definisanu strukturu baze podataka (REST WEB usluge - specifikacija i djelimična implementacija, dovoljna za podršku WEB stranice razvijene u ovoj aktivnosti i WEB stranicu/e) te preporuči prioritete za dalji razvoj baze podataka i aplikacija u oblasti biodiverziteta.

Web stranica(e) obuhvata(ju):

  • Standardni obrazac podataka - SDF za Natura 2000 uključujući zahtjeve za izvještavanje o podacima, za Makedoniju;
  • Lista endema JIE za Crnu Goru i Bosnu i Hercegovinu.

Regionalni pristup u dizajniranju ovog IT rješenja pruža zajedničku platformu za regionalnu razmjenu podataka, znanja i iskustava vezanih za biodiverzitet, s obzirom na tehničke i organizacione / administrativne razlike koje postoje među zemljama.

Struktura baze podataka o biodiverzitetu zasnovana je na Darwin Core-u, međunarodnom standardu koji obuhvata riječnik pojmova u cilju lakše razmjene informacija o biodiverzitetu.

Krajnji korisnici ove aktivnosti su:

Uspostavljanje osnovne baze podataka za informacioni sistem za zaštitu prirode/biodiverzitet u Jugoistočnoj Evropi (tehnički izvještaj)    PDF

Kontaktirajte nas


Vaša poruka je poslana. Hvala!
Kancelarija
Republički zavod za zaštitu kulturno-istorijskog
i prirodnog nasljeđa Republike Srpske

Vuka Karadžića 4/IV
78000 Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
Tel: +387 (0)51 247 419
E-mail
rzzzs@blic.net